oorden met een O in het woordenboek

Woorden	Betekenis
O.L.H.	spr: Oonze Liévenjeer slao doe nie, ofij zallef d’oe wook. Je krijgt kracht naar kruis.
oe1e	zn – hoeden.
oeike	zn – hoedje.
oejin?	bw- Wat voor een?
Oekske ’t	toponiem, De hoek ten zuiden en ten oosten van de Bisschopsmolen, met als middelpunten de cafés: Nooijens en van Sundert (’t Platdak).
oelak	kom nou!, spr: ja, oelak! Ja, kom nou!
	bw – lekker puh!
oen	bw – Welke? Wat voor een?
oen(e)	bw – Wat voor een? Oen pèèrd? èdde gekocht?
oengderd	tw- honderd, gezegd bij sterke nadruk. ” Oud.
oenjeer	vraag? – Wanneer? antwoord: zie wooge.
oepelpèèrd	zn – hobbelpaard.
oeste	ww-raggen, van koeien op elkaar. Oud.
oets	zn – loods, van steen. Oud.
	zn – mallejan, as met twee wielen met een lange boom.
oeveniêr	zn – tuinder, van aardbeien, frambozen, bessen.
of	Oud. zn- tuin, hof. Oewe n’oflee t’r gèèfbij. Je tuin ziet er netjes uit.
ofas	bw- alsof.
ok	zn – schoven, vier stuks aaneengebonden, staande op ’t land. zie: krop. Oud.
okkelieng	zn – kalfje, tot 1 jaar.
oksterbolleke	zn – winterkoninkje, zie: wientersjolleke.
Ollebaarege d’	toponiem, Ver.: Het gebied waar de Sprundelsebaan de Zundertseweg snijdt.
ollewaai	zn – vrouw, lichtzinnige, meegaande vrouw.
ombljeeg	bw- omlaag.
omdubbe	ww- omwoelen, van de grond. Oud.
omgwooie	spr: De kaar omgwooie. Een miskraam hebben.
	spr: De mellek is omgegwooid. De melk is geschift, zuur geworden.
omikke	ww-schoffelen, lichtjes. Oud.
omkappe	ww- omgooien.
ommes	bw- immers.
omstullepe	ww-omklikken, van een kar. Oud.
omwas	zn – afwas.
on-geparremeteerd	vd- ongepermiteerd, niet met permissie. Motte zullie ziên, da’s toch ongeparremeteerd. Fr.: permettre: veroorloven.
onbezouwe(lijk)	ww- onbeheerst, onbehouwen.
ond	zn – hond, Ne n’oonte n’ond. Een vieze hond.
onder-geschoove	bw- buitenechtelijk, kind waarvoor men niet uit wilde komen.
onderaand	bw- intussen, IJ zal onderaand wèl thuis zèn. Hij zal ondertussen wel thuis gekomen ziJn.
	bw – eindelijk, Zou d’onderaand is gin klaraansie maoke? Zou je eindelijk niet eens gaan beginnen?
onderdurke	zn – persoon, klein, nietig.
onderkomme	ww- haveloos, Da d’uis stao t’onderkomme. Dat huis staat te verkommeren, het verkeert steeds in slechtere staat.
onderlaoge	zn – onderstel, van een bedstee. Oud.
onderslaon	ww-onderleggen, van blokken voor en achter de wielen van een kar, tegen het wegrollen.
ondje	spr: Lo ligge, daor ee d’n ondje op gepiest. Laat liggen, dat is toch waardeloos, en misschien wel vies ook.
ondjes	spr: Tweej ondjes kunde beeter aljeen laote, as jin aljeen. Laat die twee, ’n vrijend paartje, maar betijen, stoor ze niet.
ongelijk	spel, zie: gelijk of ongelijk.
ongelukkig takkerke	spel, hetzelfde als “takkerke”, maar nu moet je tijdens het spel je hand daar houden op de plaats waar je getikt was.
	Natuurlijk probeerde men op lastig bereikbare plaatsen te tikken, dat liep moeilijk.
onjeklonje	zn – parfum, eau de cologne.
	zn – reukwater, zie: ruukspul. Fr.: eau de cologne: water van Keulen.
onrein	bw- vals, Onrein speule. Vals spelen.
onstraant	bw- brutaal, onbeleefd, astrant. zie: astaant.
ontaord	bw- enorm, verschrikkelijk, geweldig. IJ is ontaard lui!
onverschillig	bw- verschillend, Da’s onverschillig. Dat is niet overal hetzelfde.
onwoozel	bw- deernis-wekkend, meelijwekkend. IJ is onwoozel aon z’n èènd gekomme. Oud.
ooliejas	zn – regenjas, geel-groene geprepareerde linnen regenjas .
ooliekrieke	zn – alikruiken, Littorna littorea.
oons	bw- thuis, Gaode gij mee nor oons?
oonsappelout	zn – sporkehout, vuilboom: Frangula alnus. zie: pègge. zie: pèggenout.
oonske	zn – inhammetje, in de revers van een vestje. Oud.
oonsrib	zn – weegbree, hondsdraf. Oud.
oont	bw- viespeuk, vuilak. Ljeelijke n’oont da ge zèt! Viezerik ! Weij.: onnut: vuil, gemeen. Hoe.: onnut, ontijg: slecht, vuil.
	bw- viespeuk, vuilak.
oonterik oontig	bw – groezelig, Z’aar zwoo mar n’n oontige was. Er zat een grauwsluier over haar witte was.
oondje	spr: ‘Toondje ken de Mies wel. Hij weet precies wat mag en niet mag. Oud.
oonze	zn – hoezen, van de strengen, trekketting van het haam naar”d’n osknuppel”.
Oonze Lievenjeer	spr: Ge kun wèl zèège da doonze Lievenjeer Endrikjit. Je kunt me nog meer vertellen.
oope pieta	zn – onderbroek, voor vrouwen zonder kruis erin, twee broekspijpen met alleen ’n heuplint als verbinding.
oos	zn – kous, of broek. Oud. Dui.: die Hose: de broek.
	spr: Uit z’n oos komme. Uit z’n slof schieten. Oud.
oot	spr: Oot oover gat. Heel vlug.
ooveraand	spr: Ieder ooveraand. Ieder om de beurt. Een voor een.
ooveral	zn – overjas, Oud. Fr.: surtout: overjas.
ooverdèkske	zn – winter-koninkje, Phylloscopus trochilus. zie: wientersjolleke. Ver.: vanwege zijn verenwisseling tot 2 keer per 1aar.
ooverèntweer	bw- over en weer, Ze komme nooverèntweer bij mekaore n’oover de vloér.
ooverlèèst	bw- onlangs, laatst.
ooverlwooperke	spel, tikkertje: van de ene kant van het veld naar de andere kant lopen zonder aangetikt te worden.
	Wie aangetikt werd, hielp mee tikken totdat er een overbleef.
oovernaoris	bw- algemeen, in ’t algemeen. Oud.
oovernuuwd	bw- opnieuw,
ooverslag	spr: zie smoel. spr: zie moel.
	bw- vroeger, langere tijd geleden.
oovertijd	bw- laatstleden, Oud.
ooverwoop	zn – overvloed, van bv. fruit. Oud.
op staoj komme	ww- langskomen, Oud.
op- omwas	zn – afwas, zie: opdoén.
opbreie	ww-vlechten, van paardenmanen en -staart.
opbrenge	ww- opvoeden,
opdoên	ww-voorvallen, gebeuren.Edde schwoon ondergoêd aon, vur atter wa d’opdoêt? Veelal vroeger gezegd als je wat verder van huis ging.
	ww-schoonmaken, opvegen, opdweilen, oppoetsen en “opnemen” als we gaan stoffen. Let wel: afstoffen.. zie: opwas.
	Ver: het doen opvegen of oppoetsen van. Samenstelling van poetsen, vegen, dweilen is “doên”.
opdokke	ww-verhuizen, met heel je hebben en houden. Oud.
opkalleke	ww – op rekening zetten, in winkels gebeurde dit nog letterlijk door met krijt op een plank te schrijven, vgl. in het krijt staan. Oud.
opkuuse	ww-kwaad maken, opstoken. ww-opjagen, opjutten.
opkweese	ww- opverven, opkwasten. Oud.
oplwoope	ww- wandelen, een wandelingetje maken. Efkes oplwoope. Even een luchtje scheppen.
opneuke	ww-weg wezen, Nukt op! Wegwezen!
opneuker	zn – oplawaai, opdonder.
opneukerke	zn – persoon, opdondertje, bazig kereltje.
ópoetje	ongesteld, Ze krij d’oopoetjes op bezoek. Ze wordt ongesteld.
oppere	ww-wipperen, schommelen, veren. Oud.
oppernuuw(d)	bw- opnieuw, Oud.
opschild	zn – omslagplaat, Oud.
opsódemietere	ww-weggaan, opmieteren. Sóde mieter d’op! Ety.: sodomieter: homosexueel.
opsolftere	ww-toestoppen, iets in de hand stoppen. Oud.
optèlle	ww- beter worden, We gaon wir optèlle. De patient gaat vooruit.
optrèkke	spr: zie mèllek.
opwas	zn – afwas, Ver.: Terwijl met afwassen je het vuil er af haalt, neem je met opwassen het vuil op, net als bij opdweilen en opvegen.
opzette	spr: Oenjeer gao d’rjintje n’opzette? Wanneer gaan jullie een kindje maken?
or	spr: D’or is oover. De bui is voorbij. (fig.) Oud.
ordeneere	ww- ordenen, op orde stellen, regels maken en taken verdelen, bv. na een sterfgeval.
ordereere	ww- voorschrijven, bv. Een recept. Oud. Fr.: ordonner: bevel geven.
oreejmus	is zover, spr: ‘T is weer zover: van kinderen gezegd, zodra ze beginnen te huilen. onheil,
	spr: Agge strak thuis komt, is ’t wir oreejmus! Als je straks thuiskomt, dan zwaait er wat!
orneere	ww- bereiden, Di bakske koffie è’k vur oe g’orneerd. Oud.
orrelepwoot	zn – mankpoot, scheldnaam.
orrelevoetje	zn – ongelukkig voetje.
orrepeejkes	zn – zomerwortelen, korte, dikke gele. ” Oud.
os	zn – vrijgezel.
oskepèk	spr: Agge nie zoêt zèt, kom doskepèk oe aole. Waarschuwing tegen kinderen om vooral braaf te zijn.
	zwarte harige rups. spr: Zwoo zwart as oskepèk. Erg zwart zijn.
	spr: Zawoo zat as oskepèk. Erg dronken.
osklippel	zn – oogknuppel, dwarshout waaraan de paardenstrengen worden vastgemaakt om de kar te trekken, met in het midden
	een oog aan de kar vastgehaakt. Weij.: holl.: ooshout, lat.: ansa: hengsel, handvat, oog voor een veter. Dui. öse: oog van een naald.
osseboek	spr: In ’t osseboek staan. Vrijgezel zijn.
ossegrjeel	zn – onderbroek, voor vrouwen. zie: oope piet.
ossekopke	zn – pimpelmeesje, Parus caeruleus. Ook de koolmees wordt zo genoemd. zie: biediefke.
ossewei	spr: Iemand in d’ossewei stoppe vrijgezellen rekenen.
oudoe	bw- tot ziens, dag. Hoe.: houden: zich wel houden: gezond blijven.
out	hout, spr: zie bos.
outbak	zn – houtbak, in de kamer naast de kolenkit.
outer	zn – altaar, Oud.
	spr: Ginne n’outer zèn. Een prul zijn. Oud.
ouverwèts	bw- ouderwets,
ouwe	spr: ‘T zal onderaand wèl ouwe dèènk? Zo is ’t wel ruim voldoende, vind je zelf ook niet? spr: ‘T zal d’r om ouwe. Het zal niet veel schelen.
	spr: Ouw ’t ‘r mar op in! Houd er maar rekening mee!
ouwe barrel	zn – oud wrak, bijna afgedankt voertuig.
ouwe wijvepap	zn – voedsel, melk met brood.
ouwelui	zn – ouders,
ouwes	zie: tille.spr: Wij speule vur ouwes. Wij spelen niet vrij, winst en verlies worden wel afgerekend.
	zie: leut, zie: mjeenes