| saanderendogs | zn – volgende dag, de. |
| Saanebuite | top – Standdaarbuiten, Ver.: oorspr.: ‘T Sand ter buyten. |
| saar | zn – vrouw, onhandig, suf. Oud. |
| saaref | zn- opperhuid, IJ viel ’t saaref van z’n stui. Hij viel ’n schaafwond op z’n voorhoofd. Middned.: schaerde: scherf, ’n schaerd krijgen: |
| een beschadiging oplopen, schaerden: deren, kwetsen. |
| saarevetuut | zn – binnenpaadje, waar je overgang op moet verlenen. Ned.: servituut. |
| saas | zn – stofrand, D’n draod oover ’t saas naoie. De draad om de stofrand naaien. Oud. Dui.: salleiste: zelfkant. |
| saauwele | ww- kletsen, eentonig, oninteressant. |
| Sabbas | eig. – Zwarte Piet, knecht van Sinterklaas. ” Ver.: H.Sabbas 5 dec. |
| sakkere | ww-vloeken, Sakkerse vèènt dagge zèt! Fr: sacrer: vloeken, razen. |
| salamander | zn – potkacheltje, ter verwarming van ’n ruimte. |
| saluu | bw – gegroet, goedendag, tot ziens. Fr: salut. |
| Saorgebied ’t | toponiem, Ver.: Gebied in de hoek van de Oude Bredaseweg en de Nuijtsstraat. |
| Waarschijnlijk genoemd naar ene stammoeder: “Sara” en haar nakomelingen. |
| saoves | spr: Saoves e man, smorreges e man. s’Avonds present, s’morgens present, bv. na een feestje. |
| schaarrep | bw – scherp, ‘N schaarrepe schèèr. Een scherpe schaar. |
| schabbelier-bedollie | zn – scapulier, gewijd metalen ronde plaatje met de afbeelding van een heilige (ter bescherming). Vroeger: twee lapjes |
| gewijde stof om de hals gedragen door burgers, in navolging van het scapulier van de kloosterlingen. |
| schabouwelijk | bw- slordig, slonzig er uit zien. vgl.: scheveele. VI.Id.: schabbauwlijk: wanordelijk, slecht gekleed. |
| “Het is schabouwelijk koud, weer, toestand. Oorspr.: schaveele, schabbeele, scabre: ruig. Eng.: shabby: haveloos, armzalig. |
| schandelezeere | ww- beschadigen. |
| schaoi | zn – schaduw, lommer. |
| zn – schade. |
| schaoilek lijk | zn – belangrijke dode, een overleden persoon die onmisbaar was. |
| schaojlijk | bw- onvoordelig. |
| schaoliedèkker | zn – leidekker. |
| schappeere | ww-ontzien, van bv. een ouder wordend paard, door ’t goed te voeden en minder te laten werken. ‘Npèèrd schapeere. Oud. |
| scheej | zn – haarscheiding, schei. |
| zn – borgpen, gebruikt in de sluitpin aan de binnenkant van het kozijn, na het vergrendelen van de dichtgeslagen luiken. |
| Ned.: schei: dwarshout. |
| scheel | zn – deksel, van ’n pan. Ned.: vgl.: schaal, schedel, schel, schil. spr: Scheele wooge maoke. |
| Jaloers zijn. spr: zie pot. |
| spr: ‘T scheel draf drienke. Een borreltje drinken op de gezondheid van de boreling. Ver.: betr.: ’t loensen van de pasgeboren baby. |
| scheelewiep | scheldwoord, brildrager. |
| schèèr | zn – snede, Da’s klaover èn gras van de tweede schèèr. Oud. |
| schèère | spr.: De schaope schèère novvenaant ze wol èmme. Geld vragen al naargelang de inhoud van de buidel. Oud. |
| scheet | spr: zie nètje. |
| spr: D’s ’n scheet in ’n nètje vange. Dat is onbegonnen werk. |
| schei | zn – scheiding, in je haar. |
| schèlarte | zn – peulerwten, |
| schèllef(t) | zn – mijt, bergplaats van hooi. zie: spin. Eng.: shelf: plank, boekenplank, vak. Hoe.: schaprade, schapraai: etenskast. |
| scheliêr | zn – paardenruif, ook: sjeliêr. Oud. Weij.: schalier: ruif, stijl van een ladder of leer. Fr.: escalier: trap. |
| schèlle | spr: Schèlle doe gin zjeer èn slaon is gin moode mjeer. Trek het je niet aan, ter geruststelling gezegd tegen iemand die |
| zojuist een uitbrander heeft gehad. |
| schèlles | zn – uitbrander, ’n uitbrander geven cq krijgen, op je donder krijgen. schèlles krijge. |
| schèt | spr: Schèt gauw! Maak het ’n beetje! |
| schètse | ww-schaatsen, * Ety.: schaats: schacht, bot, houten stelt, waarop men schaatste. |
| scheveele | ww-overeen-stemmen, Ge zieget mar te scheveele. Zorg maar dat je het met elkaar eens wordt. |
| VI.Id.: schaveelen: schikken, in orde brengen, effenen. Ned.: schuiven,schaven. Eng.: to shave: scheren. |
| schildere | ww-rondhangen, niks doen. WW staode daor te schildere? Wat heb je daar te maken? |
| schille | ww-schelen, schil – schol, schouw – gescholle, geschouwe. |
| schjeene | ww-scheiden, ‘K wit nie waor ’t schjeent. Ik weet niet hoe de zaak zich verhoudt. * Oud. |
| schoefel | zn – persoon, loebes. Oud. |
| schoefte | ww-schrokken, gulzig eten. G’oefnie zwoo te schoefte, g’è nog tijd zat. |
| schoenlapper | zn – nommervlinder, met prachtige rode kleuren, Vanessa Atalanta. |
| zn – stokpasser, cirkeltrekker. |
| schoer | zn – schouder. |
| schof | zn – tijdje, ± 1/4 dag. le=6.00-8.30 uur, 2e=9.00-12.00 uur, 3e=13.00-15.30 uur, 4e=16.00-18.00 uur. evt. s’avonds nog een schof. |
| Ety.: middned.: schoften: het werk onderbreken. spr: Van ’tjiste schof motte tebbe. |
| Tijdens de eerste uren kun je het meeste werk verzetten, de ochtendstond heeft goud in de mond. |
| schofke | zn – eventjes, ’n tijdje. IJ is ’n schofke weg. |
| schollebonk | zn – persoon, schurk, schoelie, sjappie, bv. overmoedig tegenover vrouwen. Oud. |
| schollek | zn – boerenschort, Ety.: schorteldoek |
| schommeldrüp | zn – dropwater, van laurierdrop, gemaakt van het aftreksel van de Kalissestruik: Glycyrrhiza Glabra. |
| schoof | spr: ‘ N goeie schoof g’ad ebbe.Een goede oogst gehad hebben. |
| schooltje- n’aachter d’èèg | ww – spijbelen, Ver.: schooltje: verscholen, verborgen. |
| schoote | ww-sorteren, Oud. |
| schoove | ww-uitrusten, schaften. |
| schormaantel | zn – bedmantel, met kraag, gemaakt van katoen. Oud. Ver.: schor: schoer: schouder. |
| schorriemorrie | zn – uitschot, van de maatschappij, laag sociaal milieu. Ety.: schorem, oorspr. hebr.: sjeqorim: leugens . |
| schot | zn – vaars, die voor de eerste keer gekalfd heeft. |
| schotteldoek | zn – vaatdoek. |
| schotteluis | zn – uitbouw, aan de boerenwoning, waar het vaatwerk gereinigd werd. Oud. |
| schottelwaoter | zn – slappe thee. |
| schouw | bw- schuw. |
| schouwe | ww-schoonmaken, van de sloot, uitbaggeren om het water weer voldoende door te laten stromen. |
| schouwke rwookt | spr.: ‘T schouwke rwookt ‘r.Daar is huiselijke twist. Oud. |
| schouwkljeed | zn – schouwbehang, behang van de schouwrand. Oud. |
| schouwlwoop | zn – snelstromend, beekje. zie: schouwe. |
| schouwpadje | zn – paadje, langs de slootkant om het uitgebaggerde vuil op te deponeren. |
| schreepel | zn – werktuig, om te wieden. ’n akske. Weij.: schoffel om te schrapen. Eng.: to scrape: schrapen. |
| schrèèpel | bw- tenger, mager. Oud. Ver.:een schreepeltje is ook lang en dun. Eng. |
| schrèète | ww- krijsen,Ned.: schreeuwen. Eng.: to shriek: gillen. |
| schrijverke | zn – Geelgors, Emberiza citrinella, ook: raapzaadvogeltje, legt “beschreven” eitjes. |
| Hoe.: “Penneschrijver , … welks eijeren gemarmerd of als met eene pen beschreven zijn.” |
| schrjeeuwe | ww- huilen, gewoon huilen van verdriet. |
| schuchtigèd | bw- schichtigheid, Oud. |
| schuddekop | zn – meikever, die niet wil vliegen, maar met open vleugels ondersteboven blijft hangen. |
| schuddekul | zn – slappe koffie. |
| schüfke | spr: ‘T schifke krijge. Geen absolutie krijgen in de biechtstoel. |
| schuiere | ww-schuiven, heen en weer schuiven. Kèktem is schuiere, z’n zaol stao zeeker te woog. |
| ww-schuren, As ’tjuukt èn ge kun t’r meej oew aande nie bij, dan schuierde mar teege de deurpost. |
| schuif | zn – lade, onder het tafelblad voor het bestek of opberglade in een kast. |
| schuifspel | zn – haarspeld, zonder enige versiering. |
| schuive | zn – spoorbomen, Ver.: de spoorbomen schoven vroeger soms ook horizontaal dicht. |
| schuld | spr: Ouwe schuld trugbetaole. Kinderen krijgen dezelfde soort problemen, als hun ouders met hen hadden. |
| schümke | spr: Schùmke trèkke. Het schuim uit een flesje laurier-dropwater opzuigen. |
| schup | zn – schop. |
| schuppeboêr | spr: IJ zit zwoo brjeed as schuppeboêr. Hij zit met de benen wijd. |
| schütje trappe | spel, over een slootje springen, terwijl je tijdens de sprong met een voet het ijs probeert stuk te trappen, zonder dat die voet nat wordt. |
| |
| schwooierskop | zn – gezicht, iemand met een algemeen gezicht, lijkt nogal op andere personen. |
| schwoon | bw- mooi, netjes, fijn. Wa zie tie toch schwoon eej? |
| sebiet | bw – dadelijk, direct, meteen. Fr.: subit: plotseling, eensklaps. |
| sèènt | spr: zie stoeferkesvèènt. |
| sèèntje tikke | ww- spel, Een speler gooit met een bommeket op centen die op ’n grote steen liggen. Als ’n cent zich omdraait is deze voor die speler. |
| Rolt de grote knikker tegen een andere bommeket, krijgt hij van die speler ook ’n cent. |
| sèèref | zn – zie: saaref. |
| seeter | zn – uitslag, op de huid. Oud. |
| seindraod | zn – ijzerdraad. |
| seinpaol | zn – lantaarnpaal, Ver.: oorspr. van seinpaal via telefoonpaal naar lantaarnpaal |
| sermoon | zn – preek, Oud. Fr.: + Eng.: sermon: preek. |
| sese | zn – snijworst, fijne. Fr.: sausisse: worst. |
| sfieruure | bw- vier uur, rustpauze om vier uur, om een boterham te eten. |
| sibbekes | bw – akelig, naar. Ik worjimmel sibbekes van jouw gezeur. |
| siegaore | zn – lisdodden, bloemaar van de lisdodde, Typha. zie: poeskes. |
| siemezètje | zn – onderhemdje, * Fr.: la chemise: het hemd. |
| Siengse | feestdag, Pinksteren. Fr.: cinq: vijf. Lat.: Quinquagesima, vijftigste dag na Pasen. |
| sient | bw- sindsdien. |
| Sientereklaos | eig. – feestdag, Sint Nicolaas, Sinterklaas. |
| sikketuutje | zn – spotvogel, Hippolais icterina. |
| siks | bw – deftig, groots, met de mode meegaand. Oud. |
| simme | ww-huilen, pruilerig. |
| sipske | zn – mandje, voor aardbeien gemaakt van stroken geschild hout. Ver.: gemaakt van stroken geschild hout. Eng.: chip: spaan, schilfer. |
| sivvesaant | bw- goedogend, prettig om naar te kijken. ‘N sivesaantefrillie. Ety.: sufficiënt: voldoende, middned.: suffisant. |
| Fr.: zelfgenoegzaam, toereikend, verwaand. |
| sjaans èbbe | ww-vrijage, een beginnende verkering. Fr.: la chance: de kans. Ver.: gaat het wel of niet door? |
| ww-verkering, in aanvang, een vrijer hebben. |
| sjaanskouse | zn – lange kousen, mooie glad, machinaal gebreide kousen, ipv. dikke met de hand gebreide. zie: sjaans èbbe, zie: fil de kos. |
| sjabbemanneke | zn – persoon, sjappie. Oud. |
| sjalon | zn – salon, Oud. |
| sjampètter | zn – veldwachter, zie: garde. Oud. Fr.: garde champêtre, garder: bewaken, le champ: het veld, terrein. |
| sjampeur | zn – persoon, flinke kerel van bv. 70 jaar. Oud. |
| sjampieter | persoon, dat is me er een. |
| sjaorel | zn – kanjer, bonk, flinke. |
| sjappele | ww-scharrelen. |
| sjappie | zn – persoon, onguur uitziend. |
| sjapsiep | zn – strooikaas, “Geska” strooibusje. Ver.: Zwitserland: Schabziger Käse uit Glarnerland, door monniken sinds 900 jaar. |
| sjats | zn – vrouw, floddermadam. Oud. |
| sjatse | ww- boemelen, plezier maken, met de tijd meegaan. Oud. |
| Sjeezes! | bw- uitroep, Jezus!, nou zeg! |
| sjeloês | bw- jaloers. |
| sjèt | zn – draadwol, Ety.: sajet: gesponnen wol, middned.: saai: weefsel, lat.: sagum.: korte wollen mantel, later: deken. |
| sjiek de friemel | zn – persoon, opgedoft, er keurig uitzien. |
| |
| sjoe | zn – muntstuk, 2 1/2 cent. Oud. |
| sjoefele | ww- schuifelen, |
| sjokkebolle | ww- schokkeren, hotsen bv. in een kar. Oud. |
| sjotte | ww- voetballen, ’n balletje trappen. Eng.: shot: stoot, trap. |
| sjouwe | ww-bezig zijn, Wa sjouwde nou awir? Waar ben je nu weer mee bezig? |
| ww-doen, Wa sjouwde daor? Wa komde sjouwe? Ge sjouw zwoo mar ’n èèndje wèg. |
| sjuust | bw- daarnet, zojuist. |
| bw- precies, wat ik bedoel, dat is juist wat je zegt. |
| slak | spr: Ne slak ee nèt zwoo gaauw Nuuwjaor, as n’n aos. Haast je niet, alles op z’n tijd. |
| |
| slaoike | zn – slaatje, |
| slaojbak | zn – mond, grote mond. Ou d’oewe slaojbak dicht! |
| slaojbuike | zn – regenbuitje, mals, zacht en recht naar beneden. |
| slaon | spr: zie schelle. |
| ww-slaan, slaoj- sloog – geslooge. |
| spr: zie vist. |
| ww-uitgieten, Waoter slaon oover ’t wasgoed. Oud. |
| slaove | ww- sloven, hard werken. Ze laote n’m dùrrem wèl slove. |
| sleej | bw- voos, van tanden. Oud. |
| slèènke | ww-slinken, krimpen. |
| sleepe | spr: IJ gao mee de wienst sleepe! Hij gaat er met de winst vandoor! |
| slèffe | zn – sloffen, pantoffels. |
| sliddere | ww- spel, glijden op de ijsbaan. Eng.: to slide: glijden. |
| slienger de slanger | bw- heen en weer, van links naar rechts slingerend. |
| sliente(re) | ww-vlechten, Oud. |
| slierte | eig – spel, algemeen bekend op de speelplaats of op het ijs. |
| slijk | bw- afgestreken vol, Slijk ènde vol. Ter slijks vol. Oud. |
| slikmjeeuw | zn – kokmeeuw, poldermeeuw, Larus ridibundus. |
| slikvanger | zn – spatbord, van een fiets. |
| slikwagge | zn – beenkappen, van stof gemaakt, landarbeiders droegen deze tegen het vuil worden van de broekspijpen. Weij.: slobkous. |
| slim | bw-erg, Oh, da’s nie zwoo slim. |
| slipjas | zn – pandjesjas, lange jas met gespleten achterpand, onderdeel van het jaquet. zie: billetikker. |
| slipoover | zn – truivest, zonder mouwen. |
| slippe | spr: Lot ‘m nie op oew slippe kruipe! Geef hem niet de kans om mee te profiteren! |
| slipslaon | ww- niet slagen, IJ sloog slip. Hij hakte ernaast. Eng.: to slip: uitglijden. |
| slobberke | zn – teugje, een beetje drinken. |
| sloeber | zn – persoon, schurk, schoelje. |
| zn – persoon, arme drommel. |
| sloefaok | zn – schroefhaak, Oud. |
| sloefe | ww- snoeien, Oud. |
| sloester | zn – persoon, nonchalant, dom. |
| zn – kleingeld, los in je zak. Edde gij sloester bij oew om te kaorte? Hoe.: snuistergeld: allerhande klein en slecht geld. |
| sloesterèènd | zn – zwiereind, de laatste van een rij of sliert. |
| sloêze | ww-zwelgen, naar binnen slaan, schrokken. Oud. Ned.: |
| sloffe | zn – briketten, geperste bruinkool. |
| slofkes | zn – suikerkoeken, van bladerdeeg. zn – pantoffelplantje, Calceolaria scabiosaefolia. |
| sloof | zn – persoon, iemand die altijd het vervelendste werk moet doen in het huishouden en geen tijd krijgt voor pleziertjes. |
| sloor | zn – persoon, sul. |
| zn – raap, soort. Oud. |
| zn – boerenkool, soort. Oud. |
| slop | zn – dam, smalle overgang. |
| zn – gangetje, ingang van een perceel. |
| slüfke | zn – haarspeld, zonder enige versiering. |
| zn – sluif, de kelkblaadjes van de aardbei. |
| sluif | zn – vingerhoesje, met lintjes, van stof gemaakt, om het verband schoon te houden. |
| sluive | ww-schoonmaken, het verwijderen van de kelkblaadjes van de aardbeien. |
| slummeur | bw- getob en dol, De slummeur van kiendere n ‘is vor moeders ’n zwaore last. Oud. Ver.: contamin. van sleur en rumoer. |
| slütspèl | zn – veiligheids-speld, sluitspeld met beschermdopje voor de punt. |
| slwoof | zn – schort, voorschoot, zonder borststuk. |
| slwoot | spr: Van boove de slwoot komme. Van boven de grote rivieren komen. m.n. uit Holland. |
| smèère | spr: zie tèère. |
| smèèrlap | zn – persoon, gemenerik. |
| smèllepe | zn – dadels, zie: smèrlappe. |
| smèrlappe | zn – dadels. |
| smiespele | ww-fluisteren, stiekem, achter je hand. |
| smjeele | ww- vleien. |
| smoel | spr: IJ ee d’n smoel meej ’n ooverslag. Hij heeft een zeer grote, brutale, mond. |
| zn – mond, negatief. Smoel ouwel Mond dicht! |
| smoeltje | zn – gezicht, positief. Wa dèdde gij toch ’n lekker smoeltje! |
| smoor | zn – stuifzand. |
| smoore | ww-stuiven, van fijn zand. ww-roken, IJ smoorde zwoo gèère z’n pèpke. |
| smorreges | spr: zIe saoves. |
| smosse(le) | ww- motregenen. |
| snèbbig | bw- vinnig, snibbig. |
| snelzeiker | zn – onderbroek, zie: oope pieta. |
| sneukele | ww- pitsen, bv. tijdens een gesprek na de maaltijd nog wat kleine hapjes oppeuzelen. |
| Eng.: snatchily: onregelmatig, met tussenpozen, zo nu en dan. |
| snoekerbos | zn – grasbos, welig groeiende alleenstaande grasbos in de wei. Oud. |
| snoeptaofel | zn – onderbroek, zie: prizzeteerblad. |
| snoere | ww-zwieren, Oud. |
| snoffeltjes | zn – anjelieren, Dianthus. Str.: oorspr. uit italië: Angera, fr.: girofle, ginofle: sjinoffel, senojfel. |
| snoppiek | scheldnaam, blaag, om onvolwassenheid aan te duiden. Waor bemoei d’oew eige meej, snoppiek! |
| snoppin | zn- kind, onvolwassen. |
| snorderij | zn – zie: snuggelderij. * Oud. |
| snoruit | zn – vrouw, vreemd wonderlijk wijf. * Oud. |
| snorvienke | ww-jatten. |
| snotneus | zn – olielamp, henneplamp. |
| snottebelle | zn – rode bessen. |
| snottere | ww- huilen, hardop snikken met veel oog- en neusvocht. |
| snuggelderij | zn – kleingoed, allerlei rommeltjes. Oud. |
| snukke | ww- snokken, met korte stevige rukjes bv. met de teugels bij paarden. |
| snutte | ww-snuiten. |
| soeble | bw – soepel, mollig, zacht. Oud |
| soebras | zn – transpiratiedoekjes, met steekjes vastgenaaid in de oksel van een damesjurk. Fr.: sous les bras: onder de armen. |
| soep meej wooge | zn – soep, met vetogen. |
| soepie | zn – persoon, behorend tot de zelfkant van de maatschappij. |
| soepwooge | spr: Kèk uit oew soepwooge! Kijk toch uit, sufferd! |
| sommetijkes | bw- soms. |
| sommigte | bw- sommige. |
| spajjenèt | zn – espagnolet, verticale sluiting met handvat van openslaande deuren of ramen. |
| Ety. spagnolet: van spaanse afkomst, oorspronkelijke draairoede van de vensterluiken. |
| spalleke | ww-spatten, Oud. |
| spanboog | zn – gierzwaluw, Apus apus. * Oud. Ver.: de uitgestrekte vleugels hebben de vorm van een gespannen boog. |
| spaoier | spr: zie eete. |
| spèk | zn – babbelaar, brok, snoep. Oud. |
| spr: zie gespooge spek. |
| spèkbrok | zn – schuimspek, ruitvormig snoepgoed. |
| spèkkuip | zn – hoge hoed, Oud. |
| spèkvlieg | zn – bromvlieg, blauwe vlieg of strontvlieg. |
| spèlnaogel | zn – spijker, van een vingerlengte. Oud. |
| spèrrik | zn – perzik, Oud. |
| spèrzie | zn – asperge. |
| spie | zn – geld, IJ ee gin spie uit te geeve. Hij is platzak. |
| spient | zn – voorraadkast, zie: spin. |
| spiêr | zn – rookvlees, zowel van een paard als van een rund. |
| spikkelaosiemanneke | zn – speculaasje, koekje. Ver.: in de vorm van een popje. |
| spillekes | zn – spijltjes, van de box of kinderbedje. |
| spin | zn – voorraadkast, zie: spin. Weij.: spinde: etenskast, lat.: dispendere: uitdelen, spenda: etenskast, eigenlijk: giften voor de armen. |
| spinneke | zn – mandje, korfje. Oud. |
| spinnekoppe | zn – spinrag, al of niet met stof. |
| spjeeke | zn- spaken. |
| spjeere | ww- spetteren, spatten, natspatten. IJ spjeerde n’m jimmel onder. Hij spatte hem helemaal nat |
| ww-tekeer gaan, As tie tuiskomt zal t’r spjeere! |
| splonter | zn – splinter, Oud. |
| spoege | ww- overgeven, zie: spouwe. |
| spoore | spr: IJ spoor nie jimmel. Hij heeft ze niet alle vijf op een rijtje. |
| spouwe | ww- overgeven, braken. |
| spraant | zn – lootje, jonge scheut uit een tak. Oud. |
| Sprang de | toponiem-gehucht tussen Gehucht tussen Etten en Hoeven, op de Sprangen. |
| sprès | bw- expres. |
| sprèsse | ww-ontbieden, Ge mot d’n dokter sprèsse. Oud. |
| sprienge | spr.: IJ zal nie wijd sprienge. Hij is haast blut. |
| spronge | spr.: zie: kat. |
| sprouw | zn – kinderziekte, witte aanslag in de mond. |
| spulleke | spr: Da’s pas spulleke vur d’n annek. Dat is pas lekker spul om te eten. zie: annekbroek. |
| zn – speelgoedje, speeltje. IJ ee veul spullekes g’ad meej Sientereklaos èn bekaanst gin lekkerkes. |
| spurrie in zaaie | spr: Ge kun t’r spurrie in zaaie. |
| Gezegd tegen iemand met vuile oren. |
| spurriekoei | zn – volgegeten koe, dik en rond. Ety.: lat.: spergula, arvensis,verwant aan asperges. spr: zie blaoze. |
| spurriewoore | zn – vuile oren. |
| staaiere | ww-stappen, met grote passen. |
| staamp | zn – puree, met groenten erdoor b.v. wortelen, koolsoorten. |
| staand | zn – karnton, omgekeerd, als legplaats gebruikt. Oud. |
| staareve | ww-sterven, staaref- storref- gestorreve. |
| stalkèèrs | zn – moeraslicht, verbeeldt de ziel van een ongeboren kind. * Oud. Hoe.: stallicht: dwaal- of dwaaslicht. |
| Weij.: mogelijk oorspr.: dooplicht, waarbij wezen en ongedoopte kinderen werden verwisseld. |
| staoj | spr: Iets op staoj doên. Iets op je gemak doen. Oud. Ned.: gestadig. |
| staolkaantje | zn – akkerland, gerend reststukje van het land, spie. Ety.: onderlaag bv. aan een dijk, wat lager gelegen stukje. |
| staon | ww-staan, staoj – ston(g), sting – gestaon. |
| staosie | zn – tijdsruimte. De jiste staosie da’k in di dirrep woonde, kree’k nogal aonlwoop. Oud. |
| zn – station. |
| starreke | zn – sneeuwklokje, Oud. |
| steeg | bw- koppig, niet meegaand persoon. Ety.: middned.: steeg. |
| steegete | ww-tegeneten, teveel eten, met als gevolg dat men het naderhand niet meer lust, soms levenslang. |
| steek | zn – bonnet. |
| steeke | ww-steken, steek- stook• gestooke. |
| steele | ww-stelen, steel- stool• gestoole. |
| stèèrtkaar | zn – kar:, langer gemaakt d.m.v. een naar achter uitstekende boom. |
| stèggele | ww- redetwisten, bakkeleien. zie: teegestèggele, zie: akkenaaie. |
| stèkke | zn – wasknijpers, |
| stèkkedraogers | zn – bosmieren, rode, Formica rufa. |
| stèssel | zn – stijfsel. |
| stèsselblomme | zn – pinksterbloemen, Cardamine pratensis, zie: Lievenjeerenieneke. |
| stèssele | ww-stijven, met stijfsel bewerken. |
| stiefele | ww-lopen, met kleine pasjes. |
| stiek | zn – elastiek, |
| bn – rubber, verende, rubberachtige substantie.N’n stieken bal. |
| stieke | zn – snelbinders, van een fiets. |
| stiêl | zn – ambacht, bedrijf. Oud. spr: In stiêl ouwe. In stand houden, handhaven, beschermen. Oud. |
| stienke | spr: Stienke n’as bunt. Heel erg stinken. |
| stiêre | ww- sturen, verzenden. Oud. |
| stierig | zn – tochtig, koe. |
| stijlwoor | zn – varken, met enigszins opstaande oren, vroeger speciaal gekweekt voor de veemarkt in Etten-Leur. |
| zn – jongetje, dat het graanstro wendt tijdens het dorsen. |
| stik | spr: Stik me niks. Stik mijn wad. Het kan me niets schelen. |
| stikbeugel | zn – stijgbeugel. |
| stikke | ww-stikken, stik- stook – gestooke. |
| stikt | ww- spr: De zon stikt. Scherp zonlicht, vlak voor dat het zal gaan regenen. |
| stjeene | ww-zuchten, klagen, steunen. |
| stjeenklaover | zn – witte klaver. |
| stjeentje | spr: zie blaauw. |
| stoef(er)ke | zn – pochetje, sjiekertje, lefdoekje. |
| stoefe | ww- opscheppen, snoeven, opsnijden. |
| stoeferkesvèènt | spr: Stoefe kan nie lije. Je hebt niets waarmee je je kunt laten gelden, ik zou maar zwijgen als ik jou was. |
| spr: Waacht oe vor de stoeferkesvèènt, aljeen ’n lapke èn vèdders ginne sèènt. Hoe groter de opschepper, hoe meer kapsones, des te gieriger. |
| stoeltje | zn – bagagedrager, van een fiets. |
| stok | spr: zIe vrije. |
| stokslaoger | zn – kerkbaljuw, Suisse. |
| zie: swies. |
| stokvarroew | zn – stopverf. |
| stom zèn | spr: Zwoo stom as ’t aachterèènd van n varreke. Heel erg dom |
| stooksel | zn – brandhout. |
| stopke | zn – kurk, dopje. |
| stouw | bw- hoop. |
| stouwe | ww- opjagen, stuwen. |
| ww- volproppen, bv. goederen in ’n loods, voedsel in je mond. IJ stouwjil wa wèg. Hij kan heel wat op. |
| stouwpad | zn – jaagpad, duw- of trekpad t.b.v. een schuit. |
| straant | bw- brutaal, zie: astraant. |
| stramien | zn – vergiet, Eng.: strainer: vergiet, zijgdoek, zeef. |
| straotgèèf | bw- netjes, genoeg om je op straat te vertonen. |
| strappaant | bw- parmantig, Oud. |
| streen | bn – persoon, aanhoudend, vervelend. Eng.: to strain: spannen, geweld aandoen, streven naar. zn – draad, enkeldradig. |
| bv. ’n streen sjeet. Oud. |
| strietse | ww-wegpikken, Ety.: striets: aanhaaltakel voor een piekeval, eng.: to stretch:uitrekken, uitsteken. |
| Ver.: Als je iets wil pakken moet je je arm strekken. |
| strijke | ww-lichtjes vegen, de vloer. Oud. |
| strjeelbaord | zn – vleier, smoes. Oud. |
| stront | spr: Stront (Drol) wie ee doe gescheete? Wie denk je wel dat je bent. |
| spr: Stront vur daank. Stank voor dank. |
| strontkaar | spr: zie: koets. |
| stroopbrokke | zn – snoep, zelfgemaakt snoep: zoete stroop koken en met tarwekorrels vermengen, uitgieten op een vlakke |
| met boter besmeerde stenen ondergrond, af laten koelen en in stukjes breken. |
| stroot | zn – strot. |
| struffe | ww-zacht berispen, Oud. spr: Gin strwooi, gin kwartje. |
| strwooi | Boter bij de vis. Bij het afleveren van ’n kalf werd ook stro meegeleverd, waarvoor men ’n kwartje kreeg. |
| Strwooie dürrep | toponiem – ’t Sander, vroeger toen alle gebouwen die op ’t Sander stonden voorzien waren van een rieten dak, |
| en nog geen dakpannen hadden. |
| stui | zn – voorhoofd, St.: stuwen, stouwen: oorspronkelijk: stu, stou-: hard. Het harde gedeelte van het hoofd, |
| tegenover het weke gedeelte de slapen. |
| stuike | spel, om de beurt met een zelfde hoeveelheid knikkers naar een kuiltje gooien, degene die er het meeste in kreeg, |
| behield alle knikkers in het kuiltje. |
| stuite | spr: ‘T kan gin stuite lije. Er is niets om over op te scheppen. ww- pochen, opscheppen, grootspreken. |
| stuiters | spr: zie klaogers. Oud. |
| stullepout | zn – grendelstok, korte, dikke stok als vergrendeling van de bak van de klikkar. |
| stulleptouw | zn – buikriem, onder de buik van het paard om de logt op z’n plaats te houden. zie: lacht. |
| stulp | zn – stolp. |
| subbedeesaachtig | zn – schijnheilig, scrupuleus, angstvallig, hartzerig. |
| sufferaant | bw – degelijk, Di’s sufferaante stof, zie: sivvesaant. ” Fr.: suffisant: voldoende, toereikend. Eng.: sufficient. |
| sùkkeraai | zn – cichorei, gebrande cichorei• wortel, gebruikt als surrogaatkoffie. |
| sükkeraaislaoi | zn – cichoreiloof |
| sùkkere koeke | zn – beschuiten, met muisjes, traktatie na de geboorte van een kind, Ver.: muisjes zijn gesuikerde anijszaadjes. |
| sükkerpeeje | zn – suikerbieten, Fr.: betterave à sucre. |
| sullekers | zn – zuring. |
| sumpe | ww-heulen met, Oud. |
| sus | flauw vallen, spr: IJgao van z’nne sus. Eng.: sense: zinnen. |
| süsse | ww-springen, krachtig, met snelheid. ‘K zal wèl is oover dieje slwoot sisse. Oud. Ned.: suizen. |
| Suus | eig. – Frans, Suske, Swooi, Swa, Soi, Ciske. Lat.: Fransiscus. |
| swaddags jak | zn – net pak, zondags pak. |
| swadeese | zn – werkbroek, Oud. |
| swardogs | zn – werkdag, op werkdag. Oud. |
| swies | zn – kerkbaljuw, met stok en sjerp: “Eerbied in Gods Huis”, Suisse. |
| swiskaante | bw- weerszijden, van of aan beide zijden. |
