| paai | zn – hoop, IJ ee me toch ’n paai geldg’ad. * Ety.: betalingstermijn, middned.: paeyen: tevredenstellen. Eng.: to pay: betalen. |
| paake | zn – paadje, Oud. |
| pad | spr: lederjin mokt z’n eige pad schwoon. Iedereen verontschuldigt zichzelf. |
| spr: In de pad staon. In de weg staan. Cao’s uit de pad! Ga ‘ns opzij! |
| spr: Niks in de pad! Geen probleem! |
| padwoog | zn – strontje, ontstoken ooghaarkliertje. Hee.: vgl. pad |
| zn-weg, wegescheet. Oud bijgeloof: als je langs de weg poept of piest, dan krijg je daarvan een strontje op je oog. |
| pakke | ww- bekeuren, Z’èmme n’m gepakt. |
| palleme | ww- palmzegenen, van de akker, door op Palmzondag op elke hoek een gewijd palmtakje in de grond te steken, |
| om gevrijwaard te zijn van onheil voor het komende jaar. |
| pan | zn – broekzolder, zitting. Oud. |
| pannebier | zn – biertraktatie, zodra de pannen op het dak gelegd zijn. |
| panneke | spr: zie druk. |
| pannekes | spr: Meej tweej pannekes bakke. Met twee maten meten. Oud. |
| paole | spr: Aon z’n paole trekke. Er vandoor gaan. |
| paosblomme | zn – narcissen, Narcissus. |
| paoterke | zn – meikever, donkerbruin, iets kleiner dan een “mulder”. zie: kappesijnerke, zie: mulder. |
| pappesiesterke | zn – rotje, Ver.: papieren sisser. |
| pappiotje | zn – haarkrullintje, zie: paviotje. Ety.: papillote: vlindertje. Fr.: papillote: krulpapiertje, papillon: vlinder, vlinderstrik. |
| parapluuke | zn – bloem, soort scheerling met kroon van witte bloempjes, te vinden aan de waterkant. Oud. |
| parleeje | ww- overtuigen, met nadruk praten. IJ ee nogflienk motte parleeje, om z’nne zin te krijge. |
| Hij heeft al z’n overtuigingskracht moeten gebruiken, om z’n zin te krijgen. Fr: parler: spreken. |
| parrekienkele | spel, meisjes tekenden een genummerd “park” met hemel, je gooide een doosje elke beurt een nummer hoger en |
| hinkelde naar de hemel, op de terugweg raapte je het doosje hinkelend op, en sloeg je ook dat nummer over. |
| parrelavaante | ww – buurten, Oud. Fr.: parler: praten, parlementer: onderhandelen. |
| parrementeere | ww- toestaan, permiteren. Fr.: permettre: veroorloven |
| ww-klagen, zeuren, jammeren. Fr: parler: praten, lamenter: beklagen, bejammeren. |
| partiekaomer | zn – koffiekamer, kamer achter een winkel waar de vrouwen op zondag na de mis koffie dronken, terwijl de boodschappen |
| klaargemaakt werden. De mannen zaten dan in het café. Ety.: participer: deelnemen. Fr.: participer: deel hebben. |
| pasfiet | zn – zeef, grof. Fr.: passer: doorgaan, vite: snel. |
| passeejde | bw- verleden, vorige. De passeejde week. Oud. Fr.: passé: voorbijgaan. |
| padjakker | zn – verkenner, scheldwoord, vanwege de gelijke aanhef “pad”. |
| zn – kind, ondeugend jongetje. ,:- Ety.: gemene kerel, badjakker, maleis: bajak: zeerover. |
| patrenaot | top – patronaats-gebouw, gemeenschapsgebouw in de Lambertusstraat, later Beuken, nu Dagcentrum Liesbos. |
| Ver.: Gebouw onder bescherming van de kerk. Lat.: pater: vader. |
| pattekaol | bw- jong, gezegd van jonge vogeltjes of muizen. Dieje mèèrel ee nog pattekaolejong. Ver.: plat: nog niet zindelijk, |
| kaal: zonder huidbedekking. |
| paviotje | zn – haarstrikje, strookje stof, voorganger van de krulspeld. Het haar werd gefixeerd met donkerbier of suikerwater. ze: pappiotje. |
| peej | zn – geld, zie: paai. Fr: payer: betalen. |
| peejkoffie | zn – cichorei-wortel, gebrand en gemalen, ter versterking van de smaak van koffie. merk: Buisman”. |
| peejmeule | zn – bietenmolen, mangelmolen. zie: mangelpeej. Ver.: molen waarmee voederbieten worden kleingesneden, gemangeld |
| peejstaamp | zn – hutspot. |
| peemelke | zn – kabouter, zie: beemel. Oud. |
| pèèr | zn – klap. |
| pèèrd | spr: ‘T kom te pèèrd èn ’t gao te voêt wèg. Het komt snel en het verdwijnt maar langzaam. Gezegd bij ziekte en andere ongemakken. |
| pèèrdebloem | zn – margriet, Chrisanthemum leucanthemum. |
| pèèrdepotje | zn – dameshoedje, Parijs, mode 1820-1860, “vrijheidshoedje tgv. afscheiding Nederland en België, hoefijzervormig. |
| pèèrdskop | zn – dwarskop, zie: aonvliéger, zie: eezelèèr. |
| spr: Pèèrdskoppe teege mekaor zèn. Oud. |
| pèère | ww-er tussenuit knijpen, |
| ww- schoppen, bv. tijdens het voetballen. Pèèr t’m d’r in! |
| pees | zn – vrouw, taaie tante. |
| peeze | ww-inspannen, hard fietsen of lopen om op tijd te komen. |
| ww- doorwerken, hard werken. |
| peezerik | zn – zwezerik, ,:- Oud. zn – geslachtsorgaan, van een mannelijk varken met het vet- gedeelte eromheen, gebruikt om zagen te smeren. |
| pegatterke | zn – kind, algemeen voor klein jongetje, knulletje. Ver.: Te kleine spaanse soldaten moesten tijdens het beleg van Antwerpen |
| aldaar de belasting collecteren. Als ’n “pagador”, de betaalmeester , trouwde met een vlaamse maagd kregen hun |
| kleine kinderen de titel: “Pagador. |
| pègge | zn – houtpennetje, houten spijkertje om schoenzolen vast te spijkeren, ook klein metalen spijkertje bv. in sigarenkistjes. |
| zie: pèggenout, zie: oonsappelout. |
| ww-eten, moeizaam. |
| pèggenout | zn – sporkehout, vuilboomhout, waarvan men schoenpeggen maakt. zie: pègge, zie: oonsappelout. |
| pènninge | zn – perziken. |
| perèènsie maoke | ww- opschieten, zie: apprèènsie maoke. |
| pereere | ww-lijken op, kloppen. Da pereer nie. Dat komt niet goed uit. Ety.: perekwatie: vereffening, gelijkmaking. |
| pèrrig | zn – tochtig, merrie. |
| pèrrekel | zn – paal, verticale boom tussen twee mendeuren. Ety.: perkoen, parkoen: rondhout, paal, middned.: barcoen, bracoen: steunbalk. |
| pèrrewèps | zn – wesp, paardenhorzel. Gewone wesp: Vespula vulgaris. Weij.: paarden-wesp. Lat.: vespa: wesp. |
| pèrtje | zn – partje, gedeelte van bv. Een sinaasappel. |
| pesjoonkele | ww-bidden, met Allerzielen: drie Onze vaders, drie Weesgegroetjes, drie keer: Eer aan de Vader.. (aflaat), |
| daarna de kerk verlaten en weer binnengaan, alles herhalen, perkerkbezoek wordt één ziel uit het vagevuur gered. |
| Ver.: it.: portiuncula: klein gedeelte van een landgoed geschonken aan St. Fransiscus om er een kapel op tebouwen. |
| Paus verleende ’n aflaat bij ieder bezoek. Later werd over deze kapel (Portiuncula-kapel) de Basiliek van Santa Maria degli Angeli gebouwd. |
| pèsmaand | zn – paardenmand, voor bieten. |
| pèsstal | zn – bende, ordeloze, onopgeruimde troep. zn – paardenstal. |
| petiêne | zn – laarsjes, korte dameslaarsjes met elastiek aan de zijkant. zie: bottine. |
| petièneke | zn – petunia, Oud. |
| petije | ww-laten begaan, betijen, in z’n wezen laten. |
| petoêt | zn – vrouw, dik. Oud. |
| petossie | zn – aardappelpuree, Fr.: potage: soep. |
| pèts | zn – klap, pats. |
| pettate geeve | ww-slaag geven, zie: tatte. |
| peur èmme | ww-angst hebben, vrees, blooheid. Oud. |
| peut | zn – klap, tik, stomp. Ij ee veul peute g’ad vroeger. |
| pias | zn – trekpop, Ety.: paljas. |
| piek | zn – capuchon. |
| zn – snottebel, Kom ier da’k oewe piek afvèèg. |
| piek en pook | zie: picke. Middned.: piek: pike : pijcke:lans, piek, pijc: haat, onmin. Ver.: pook: ned.: poken: roeren in het vuur. |
| spr: Die tweej, da’s aaltij piek-en-pook. Die twee hebben altijd onenigheid. |
| piekeleej | spr: De piekeleej uitgaon. Vertrekken, weggaan. |
| piekeló | zn – ijsje, ijsco van 10 cent, twee bolletjes. Hee.: it. picolo: klein |
| piekere | ww- niet uitstaan, iemand niet uit kunnen staan, altijd tegen hem snauwen en hem weerstreven. Zullie piekere n’op mekaore. Oud. |
| pielaster | zn – pilaar. |
| piele | ww-prutsen, prullen, priegelen. Ver.: verkorting van priegelen, prielen – pielen |
| pieleke | zn – kuikentje, van ’n kip of eend. Ver.: lokroep voor deze dieren is: “picle, piele, vgl.: tiête. |
| pielekesbotter | zn – margarine, namaak roomboter. Ver.: verpakt in papier waarop kuikentjes afgebeeld stonden. |
| pieloow | zn – stof, vaste katoenen stof met de glanszijde (satijnbinding) boven, vooral voor broeken. |
| pielwaarek | zn – prutswerk, heel fijn werk. |
| pienantie | zn – strafschop, Eng.: penalty: straf, boete. |
| pienèès | zn – punaise, Ety.: fr.: pinnetje, wandspijkertje. |
| pienke | zn – vingers, Blft’r afmeej oew vuile pienke! |
| piepe | ww- inschieten, in mouw of broekspijp. |
| piêpe | ww- gluren, stiekem kijken. Piép, ik ziejou. IJ is nor de piepshow. |
| spel, verstoppertje, vooral gezegd op de Leur. zie:fiepke vebaarege. Ver.: Adriaan van Bergen verstopte de soldaten in zijn turfschip. |
| piepke vebaarege | ww-spijbelen, Ver.: piepke: piepen, stiekem kijken, vebaarege: verborgen. |
| piêpolleke | zn – gaatje, |
| pieraos | zn -worm, * Weij.: middned.: pir: pier, aas: lokaas om te vissen. spr: zie wùrrem. |
| piêre | ww- sarren, ten onder brengen. |
| Da kiend zal z’n ouwers laote piére. Oud. Ety.: pieren: iemand lagen leggen. Fr.: pire: erger, slechter. |
| piesblomme | zn – fluitekruid. |
| zn – paardenbloem, Taraxacum officinale. zie: platters. |
| piese | spr: Ge kunt ‘r beeter van piese, as van ’n kostje brwood. Aanmoediging om een glaasje te drinken. |
| piespotjes | zn – akkerwinde, wilde klimop, |
| piest | zn – grasbaan, wielerbaan, men zong wel eens: Kobuske, aarde mar nie gereeje op den piest. Dan aarde nou nie geleege in de kiest. |
| Jammer Kobuske, daddet nou te laat iest. Oud. Fr.: la piste: (ren)baan. |
| pietelèèr | zn – pandjesjas, lange jas met gespleten achterpand, onderdeel van het jaquet. zie: billetikker. * Fr.: péter: winden laten, en l’air: in de lucht. |
| spr: Iemand op z’nne pietelèèr geeve. Iemand op z’n broek geven. Oud. |
| pieteloweeje | ww-vluchten, er tussenuit gaan, vluchten. Fr: pied: voet. Ver.: weeje: wijer. |
| pieteroolie | zn – petroleum, zie: bromoolie. |
| pietestalleke | zn – bloementafel, hoog, smal – voor bloemen. Fr: Piédestal: voetstuk. |
| pietestoeltje | zn – bloementafel, zie: pietestalleke. |
| Pietjeroêt | zn – zwarte Piet,knecht van Sinterklaas. |
| pietjes | zn – hoofdluizen. |
| pietjesbak | zn – vlooienspel. |
| pietske | zn – beetje, Eng.: piece: stuk. Fr.: pièce: stuk. |
| pijn | spr: Pijnfret vljees. Veel pijn doet het lichaamsgewicht dalen. |
| pijpekrolle | zn – haarkrullen, pijpenkrullen, spiraalvormige haarstreng. Oud. |
| pijzer | zn – opslagruimte, gedeelte van de schuur voor tijdelijke graanopslag. Weij.: pijzel: graanzolder, lat.: pensile: het afhang. |
| pikke | ww – maaien, met de hand.Koore pikke meejpik èn zicht. zie: piklat, zie: zicht. |
| piklat | zn – haak, zie: pikke. |
| pille | ww-rennen. |
| pilleke | zn – beetje, klein hoopje. Oud. |
| pin | spr: Iemand ne pin korter zètte. Iemand financieel uitkleden. |
| zn – snottebel. |
| zn – achteras, verlengd, van een fiets om op te stappen. |
| pindraod | zn – prikkeldraad. |
| pineezel | zn – persoon, iemand die altijd ezelt of piekert. zie: piekere. |
| pinne | spr: Vur de pinne komme. Voor de dag komen. * Oud. |
| pinneekel | zn – persoon, vmnnig. |
| pinneke | zn – ijsje, van 5 et., ’t goedkoopste, één bolletje. |
| pinnekes | zn – wasknijpers, |
| pirke | zn – bierkruikje, van steen. zie: krkske. Oud. |
| piske | zn – haarstrengetje, * Ned.: peesje: strengetje. |
| piske trekke | spel, een tol zetten, ’n hakdop, dmv. een touwtje er om te winden en van je af te gooien. ww-deur sluiten. |
| pitse | ww-eten, met kleine hapjes eten. Ned.: pitsen: knijpen. |
| Pjeer ziên | spr: Z’nne Pjeer ziên. Z’n Petrus zien, Bijna dood geweest zijn. |
| plaank vur ’t gat | ww- deur sluiten. |
| plak | zn – bezaaid land, ’n stuk grond. |
| plakijzer | zn – persoon, iemand die maar niet weg wil gaan. |
| plakkaot | zn – affiche, zie: aonplakbriéf. |
| plat kiend | zn – kindje, dat nog in de luiers ligt, duidt op: nog niet zindelijk zijn, nog niet kunnen staan, nog niet kunnen praten. |
| platters | zn – paardenbloem, Taraxacum officinale. zie: piesblomme. |
| plèk | zn – plaats, ruimte. Plèk zat! Plaats genoeg! |
| plèts | zn – plaats, oppervlakte, betegelde plaats voor, naast of achter het huis. zn – erf, Oud. |
| plètse | ww- plassen, met blote voeten in het water stappen. Oud. |
| plezaant | bw- plezierig, gezellig. Fr.: plaisant: aardig, grappig, vermakelijk. |
| ploeskes | zn – pluisjes, De deeke zaat vol ploeskes. |
| ploêze | ww- pluizen, Fr.: éplucheur: uitpluizer. |
| plokke | ww- plukken, Oud. |
| plokwost | zn – worst, gerookte worst. Ety.: ned.: plok: stukjes vet. Eng.: pluck: hart-long-lever van dieren. |
| ploonspleej | zn – w.C., aanbouwtje boven de gierput. |
| ploster | zn – pleister. |
| pluime | zn – veren. |
| pluimebed | zn – matras, gevuld met pluimen. |
| po(e)llekes | zn – handjes, * Ety.: pol: mollig handje, middned.: polle – puilen. |
| poejersjukkelaoi | zn – chocolademelk, warme melk aangemaakt met chocoladepoeder. |
| poel | inzet, spr: ‘T gaot bij de mjeeste mènse n’om de poel. ‘T gaat er bij de meeste mensen om, om wat geld te verdienen. |
| Oud. Fr.: poule: de pot in het spel, het potspel, vgl. voetbalpool. |
| poelie | zn – kip, jong. ” Fr.: la poule: de kip. |
| poelieaandje | zn – handje, misvormd. |
| poelie-eike | zn – eitje, van een jonge kip. |
| poeper | spr: zie roeper. |
| poes | spr: As de poes ’n kulleke n’aar, dan waar ’t ne kaoter. As-gezegde. Antwoord op de vraag bv.: “As di d’of da nie gebeurd waar?” |
| poeskes | zn – lisdodde, zie: siegaore. |
| poeties | zn – beenwindsels, beenkappen, gebruikt om de broekspijpen te beschermen tegen vuil worden. |
| poetje | zn – poesje. |
| zn – kind, lievelingetje van de juf. Lat.: putillus: mijn ventje. |
| zn – vrouw, vrouwtje. Wa zèdde toch ’n oont poetje. Wat ben je toch een vies vrouwtje. |
| poetjespap | zn – voedsel, melk met beschuit. |
| poetzak | zn – kind , dat zich vies gemaakt heeft tijdens het spelen , niet ongunstig bedoeld. Wa zèdde toch ne poetzak. |
| Ned.: in een militaire poetszak zitten ook vieze spullen, maar dat kan niet anders. |
| polleke | zn – kadetje, broodje, krentenbolletje. Oud. |
| popkes | zn – wasknijpers, rondhouten stokje met een kopje bovenop en een spievormige gleuf onderin. Heeft de vorm van een mens figuurtje. |
| Ver.: ze lijken op een popje: kopje met beentjes. |
| poppekas | zn – flauwe kul, beneden peil. Ik in ’t ammel mar n’n woop poppekas. zn – spektakel, gedoe. Ze maoke d’r wèl n’n jeele poppekas van. |
| poppel | zn – pupulier, Oud. |
| porte | ww- delen, recht hebben op ’n deel van de erfenis. Motte nog porte? Ben je al naar de notaris geweest, |
| en heb je je deel van de erfenis al gehad? * Ned.: part: deel. |
| portje | zn – deeltje, partje. |
| posseleine kat | zn – lapjeskat. |
| postaokel | zn – persoon, lastig, vervelend. * Fr.: l’obstacle: beletsel, |
| poste | ww – persen, ‘N broek in de poste zètte. Een broek in de vouwen zetten, persen Oud. Fr.: pousser: drukken. |
| zn – vouwen, in broek of kleed. * Oud. |
| pot | spr: Zwoo pot, zwoo scheel. Zo ouder, zo kind. |
| potlwooisel | zn – kachelpoets, zwart, “Brasso”. |
| pottebaank | zn – pannenrek, dat buiten stond. |
| pottefesee-deure | zn – schuifdeuren, tussen de voorkamer en de achterkamer, ze werden opengeschoven ter vergroting van de feestruimte, of als |
| zgn. gordijn weggeschoven om in de ontstane opening voor te dragen. * Fr.: porte-brisée: vouwdeur. |
| pottenoster | zn – rozenkrans, Versje: Paoter noster. Sloog de koster. Meej de gieter. Op z’n mieter. Van de trap op de stoep. Recht in de pèèrdepoep. |
| Lat.: Pater noster: Onze Vader. |
| pralleke | zn – troetelnaam, voor een kind. * Ver.: prulleke: kleintje. |
| praote | spr: Ik wor oe praote. Ik ben het met je eens. |
| preebus | zn – dreumes, klein kind. |
| preej trekke | ww-loon krijgen, traktement, zakgeld. Fr.: prêt: soldij, voorschot. Weij.: pree: arbijdsloon. Lat.: praemium: beloning, prijs. |
| prèngele | ww- trillen, snel schudden, drillen bv. van een vork. Oud. |
| priel krijge | ww- slaag krijgen, Oud. Dui.: prügeln: afranselen. |
| priemière | bw- beste, le kwaliteit. ‘T is piemiére rijst. Oud. |
| prijze | spr: Daorvan motte n’alle prijze nog uitgedjeeld worre. De uitslag moet ’t goed maken, nu weet ik er nog niets van. Oud. |
| prikke | spel, meisjesspelletje: met een speld tussen de blaadjes van een boek prikken in de hoop dat daar een prentje zat. |
| Je moest bij elkaar prikken om de kans te lopen een prentje te winnen of te verliezen. “Wulde gij bij mijn prikke?” |
| prizzeteerblad | zn – onderbroek, voor heren met voorklep. zie: snoeptaofel. |
| proêt | zn – prop. |
| zn – persoon, prutser. |
| proête | zn – prutsen. |
| proonkcèènt | zn – geld, zie:fesoênsouwer. |
| proont | bw- keurig, netjes. ” Weij.: alles keurig verzorgt, fr.: prompt: bij de hand. |
| proppe | zn – dennenappels, mastappels, masteproppe. |
| proppeschieter | zn – schietbuis, van vlierenhout, Sambucus nigra, de stok ontdoen van het zachte merg, en daarin een passend stokje steken, |
| als zuiger en voorzien van een kop. De propjes zijn: elzenpropjes of gekauwd papier. |
| pros | zn – vrouw, kort aangebonden vrouwspersoon. |
| zn- kuifje, bosje haar bv. op het hoofd, in het oor. |
| zn – priem, els. |
| zn – fopspeen, lapje met suiker als fopspeen, soms met wat jenever als slaapmiddel. |
| prosse | ww- prullen, prutsen. |
| prulle | ww-pruttelen, van gebluste kalk. Oud. |
| ww-aanrommelen, bezig zijn zonder dat er iets uit handen komt. |
| pruts | bw- verlegen, preuts. Oud. |
| puggel | zn – puist, sproet. Oud. |
| pui | zn – afscheiding, van planken, tussen de dorsvloer en het gebint ± 1/2m. hoog. Ety.: pui: oorspr. bordes, middned.: peye, poye, lat.: podium. |
| purne | zn – kweekgras, lang taai gras, met korte wortels, lastig te maaien. zie: niesselpuine. |
| puit | zn – kikker, Str.: puit-puut-pad: oorspr.: iets dat gezwollen is. Eng.: pout: het vooruitsteken van de lippen. |
| spr: Ginne puit te biechte n’èmme. Arm zijn, geen geld hebben. |
| puitevilder | zn – zakmes, scherp geslepen. |
| puitnat | bw- doornat, ook: zeiknat. |
| pulleke | ww-peuteren, Ety.: middned.: pülen: vruchten ontdoen van de huls, peulen. Ned.: pulken: plukken. Eng.: to pull: trekken. |
| puloover | zn – truivest, met lange mouwen. |
| punnmg | zn – pudding. |
| pusteblomme | zn – fluitekruid. |
| puuke | ww- prikken, aanstoten, aankomen, aan iemands lijf zitten zonder kwade bedoelingen. Ou d’oew aande thuis, zit nie zwoo te puuke! |
| puutaon | zn – persoon, kranig. |
| puuteke | zn – ziel, hart, kiem, pit van bv. een aardappel. In ’t puuteke van de wienter. Oud. |
| pwooie | ww-drinken, zuipen. Oud. Fr.: boire: drinken, geld opmaken met drinken. |
| pwoote | zn – handen, Bleft’r afmeej oew vuile pwoote! Wil je daar wel eens vanaf blijven! |
| pwootje lappe | ww- pootje haken, iemand laten struikelen. |
