| maanskèèrel | zn – persoon, groot postuur en sterk karakter. |
| maarek | zn – merk. |
| maauwe | ww- mekkeren, zie: zeevere. |
| maggelietje | zn – margriet, Oud. |
| maist | zn – mais, Oud. |
| maîtresse | zn – onderwijzeres, Oud |
| man | spr: zIe saoves. |
| maneejzie | zn – manege, paardenmolen. Oud. |
| mangelpeej | zn – voederbiet, koolrabi. zie: peejmeule. zie: bagge. ” Ver.: biet die eerst door de “peejmeule moet. |
| zn – voederbiet, groot. |
| mankeere | spr: ‘Tzal ‘r nie aon mankeere.Daar kun je van op aan |
| manne | spr: Da zèn de manne! Goed gedaan jongens! |
| mannekemaon | zn – maan, bedoeld: het gezicht dat lijkt in de maan, dat zgn. kijkt naar het kind als het gaat slapen. VI.Id.: hannekenmaan: de maan. |
| maodel | zn – zingbij, Oud. |
| maogdeke | zn – bruidje, Oud. |
| maoieschijters | zn – strontvliegen, blauw-groene. |
| maoke | spr: zie mèènsie. |
| maokeleej | zn – vorm, bouw, voorkomen. |
| T veule n’is van dezelfde maokeleej as ’t ouw pèèrd. ” Oud. |
| maokschoen | zn – koopschoen, Oud. |
| maokwaarek | zn – gemaaktheid, doenerij. Oud. |
| maone | ww-aansporen, aanmanen,motiveren. |
| maote doên | ww- kroelen, Oud. |
| marbel | zn – marmer. |
| marmereere | ww-klagen, zaniken, zeuren. Oud. |
| mars | bw-ga heen!, pak je weg!. ,:- Fr.:marcher: lopen. |
| mart | spr: Weete waor ’t mart is.Weten waar het scheidt, weten waar het ophoudt, je grenzen kennen. Oud. |
| marteliseere | ww- martelen, Oud. |
| masje | zn – varkensstaartje. |
| mast | zn – koestaart, Oud. |
| zn – dennenbos, Middned.: mastboom, pijnboom. Ver.: In de tijd van de V.O.C. ingevoerde dennensoort met lange |
| taaie rechte stam uit Litouwen, geschikt voor scheepsmasten. |
| mastekobbie | zn – mastboom, Oud |
| masteluine | zn – broodje, van half tarwe half rogge, het betere brood voor arme mensen. zie: bestèlle. |
| Hoe.: “… welke men in melk weekt, en laat uitdijen, verkeerdelijk doorgaans bestel genaamd.” kil.: mischteluin. |
| vgl. dui.: mischung: mengeling. Ety.: middned.: mesteluun. Lat.: miscere, miscui, mixtum: vermengen. Eng.: mash: mengen, fijnstampen. |
| mastepèlle | zn – sparren-naalden, kerstspar, Picea. zie: mast. |
| masteproppe | zn – dennenappels. |
| matse | ww-slaag geven, mats, pats. ‘K zal r isjlienk onder matse. |
| max | zn – hond, ’n grote hond. |
| medjeene | bw – meteen. |
| medollie | zn – medaille, ook: bedollie |
| medroelie | zn – vrouw, waar niets vanuit gaat, waar geen initiatief inzit. |
| meedoên | ww-meenemen, op re1s, meegeven. Doe da taske wook mar meej. Oud. |
| |
| meej | bw – tegelijkertijd, IJ sloog al meej da’k ’t zeej. Op hetzelfde moment dat ik het zei, sloeg hij al. |
| meej op èbbe | spr: D’r iets meej op èbbe. Er bemoeienis mee hebben. |
| meejpessaant | bw- ondertussen, Fr: en passant: in het voorbijgaan, tijdens het passeren. |
| meejschèère | ww- meepikken, nog snel even meenemen. |
| meejweete | spr: Da wit ik wèl vurjou meej! Dat weet ik heel zeker. |
| meejzèège | spr: Ik zèèg ’t meej oe meej. Ik ben het roerend met je eens. |
| mèèns | zn – man, M’nne mèèns. Mijn man. zn – vrouw, Da mèèns van mijn. Mijn vrouw. |
| mèènsie | spr: Ge mot ‘r gin mèènsie van maoke. Je moet er geen aandacht aan schenken. ” Fr.: mention, + Eng.: mention: (ver)melding, gewag. |
| mèèrele | ww-slaan, D’r onder mèèrele. Er flink op los slaan. |
| meerkat | zn – modderkruiper, werd wel eens voor haring verkocht. Oud. |
| mèès | zn – rugmand, groot, bv. van de kippenkooplui. Oud. |
| spr: Zoét zèn, aanders motte bij Sientereklaos in z’nne mèès. Braaf zijn, anders moet je in de zak van Sinterklaas. Oud. |
| meet | zn – grondstrook, het stuk land dat tussen twee voren ligt. zie: gewend. zie: lwoope. Oud. |
| mei | zn – top, het bereiken van het hoogste punt bij de bouw van b.v. een huis. |
| meiblom | zn – meizoentje. |
| meid | zn – beminde, geliefde. Edde gij al ’n meid? |
| meie | ww- biertraktatie, tgv. het bereiken van het hoogste punt van de bouw. zie: mei. |
| mets | zn – vrouw, groot meisje. |
| mekaant | bw- bijna, haast, bijkans. |
| mèl | zn -wiedsel, Oud. Ned.: melde: eenjarig kruid, mul: losse troep. |
| mèllek | spr: Ik zèn van m’nne mèllek. Ik ben van streek. spr: zie omgwooie. Z’nne mellek optrekke. |
| spr:Als een geit door een vreemde gemolken moet worden, wil hij geen melk geven. |
| mèllekstoop | zn – melkkan, met hengsel. |
| mèltakke | zn – ganzenvoet, Chenopodium album, “Brave Hendrik”, werd vroeger gegeten, is lekkerder dan spinazie. |
| mèm | spr: zie tut. |
| mèmme | zn – borsten, hele grote. |
| mèmzuiger | zn – kamperfoelie-bloem. |
| mesjiester | bn – ribfluweel, Ety.: katoenfluweel, genoemd naar de Engelse stad Manchester. |
| mèskes | spr: Mèskes die fluite, krijge jonges meej duite èn mèskes die da doen èmme gin fesoen. Meisjes die aandacht trekken, |
| komen eerder aan de man,alhoewel dit niet bij een net meisje paste. |
| mestiek maoke | ww- balans opmaken. |
| meujgelijk | bw – gevaarlijk, IJ is stik meujgelijk meej da mès in z’n aande. ” Oud. Ver.: verbastering van meielijk. |
| Meulenèènd ’t | toponiem, Bisschopsmolenstraat. Stra.: Sinds 15e eeuw: Moleneijnde, ± 1900 in de volksmond: Luijkxestraotje, |
| vanwege 3 Luijkx-boerderijen, 1948 Withoflaan, vanaf 1961 officiëel de huidige naam. |
| meulenèèr | zn – meikever, zie: mulder. |
| meur | zn – oude, het oude, geen vernieuwingen invoeren. Ge mot mar bij ene meur blijve. Oud. |
| Fr.: les moeurs: zeden, gebruiken. Lat.: moris: gewoonte, manier. |
| Ned.: iemand mores leren: iemand zeggen hoe het gebruikelijk is. |
| meutele | ww- rommelen, in je buik. |
| mezieke | ww- muziek maken, spelen op een harmonica. Oud. |
| meziekske | zn – mond-harmonica. |
| middag(e)d | zn – middag, Oud. |
| miemeut | zn – zeurkous. |
| zn – vrouw, flauwe zeur. |
| mien | bw- tenger. |
| miês | bw- akelig, Ik wor drjimmel mes van. |
| miesboorling | zn – misgeboorte, ongelukkig geborene. Oud. |
| mieskaar | zn – mestkar, klikkar waarin meestal mest wordt vervoerd, ook zand. zie: kiepkaar. zie: klikkaar. |
| mieskwal | zn – mispunt, vervelend, onaangenaam persoon. |
| miesleed | ww- mislegd. |
| mieslèège | ww-misleggen, Ikà m’n eige miesleed. Ik weet niet meer, waar ik het gelegd heb. |
| miesput | zn – mestvaalt. |
| miesse | ww- missen. ww- mesten. |
| meswoop | zn – mesthoop. |
| mieter | zn – donder, op je donder krijgen. IJ kreeg me toch ’n pak op z’n mieter. |
| mietere | ww- vervelen, Lee nie zwoo te mietere! |
| mietere buite | ww- gooien, buiten, A doe eige nie stiloud, za’k oe is buitemietere ! |
| mijelijk | bw – lastig, moeilijk, angstig, akelig. |
| bw- gevaarlijk, Hoe.: mijdelijk: om te vermijden. |
| mijke | ww-zwenken, draaien met het stuur van een fiets of auto. Oud. |
| mik | zn – kruis, waar de benen bij elkaar komen, in omgedraaide stand is het een gaffelvorm. |
| mitje steeke | spel, Voor volwassenen, de meet liep door een rechthoek, viel je cent in die rechthoek voor de meet, |
| won je alle geworpen centen, achter de meet verloor je niets, naast de rechthoek was je je geld sowieso kwijt. |
| Diverse regels werden tevoren goed afgesproken. |
| mjeel | zn- wetplankje, Oud. |
| mjeele | ww-aframmelen, met een stok. Oud. |
| myeene | ww-denken aan, van plan zijn. Oud. |
| mjeenes | bw- menens, Wij speule nuit mjeenes. zie: ouwes, zie: leut. Wij spelen niet vrij; winst en verlies worden wel afgerekend. |
| mjeester | zn – onderwijzer, meneer. |
| mjeestere | ww-dokteren, Daor motte nie teveul aon mjeestere. Oud. |
| mjeestetij | bw- gewoonlijk, meestal. |
| modèl | spr: As moeder wèg is, lwoopt alles in model. Als ’t hek van de dam is, etc. Oud. |
| moel | spr: IJ ee d’n moel meej ’n ooverslag. of IJ ee d’n moel as ’n mèndeur.Hij heeft een hele grote mond. |
| zn- mond, Ned.: muil. |
| moesjaanke | ww-klagen, jammeren. |
| moffe | zn – handwarmers, met bont gevoerde kappen bevestigd aan de handvatten van de fiets. Kokervormige bontgevoerde hoes, |
| waarin je aan beide zijden je handen kon steken. Accessoire bij de winterjas. |
| zn – aardbeien, Yukunda, genoemd naar het duitse handelshuis dat deze vlezige aardbeisoort ontwikkelde voor jamverwerking te Breda, |
| Yukunda: vroege, Evern: late soort. ” Ver.: zo genoemd door, naar Rijsbergen, gevluchte Belgen in W.O. I. |
| Zij hielpen in het hoogseizoen de aardbeien plukken, andere plukkers uit de omgeving namen dit woord over. |
| moffelbwoone | zn – tuinbonen, zie: labbwoone. |
| moffig | bw- nors, zuurpruim. Oud. |
| mokkel | zn – vrouw, dik wijf. |
| mokkepaaie | ww- knoeien, met eten. |
| mokker(d) | zn – overschot, kleine rommel, bocht. |
| mokkere | ww-morsen, kliederen, knoeien. |
| mokkerkoont | zn – persoon, morser, kliederaar, knoeier. |
| mollerd | zn – race-car, Oud. |
| mollie | zn – veteruiteinde, het verharde gedeelte aan beide einden van B2350een veter. Hee.: malie: van een maliënkolder, |
| een ringetje, en oogje ter versteviging. Fr.: moJletière: windsel, om de benen |
| molling | zn – melde, malling. zie: ml. Oud. |
| molslaoi | zn – paardenbloem, zie: dèssel. |
| mondag | eig- maandag. |
| monnika | zn – harmonica, trekzak. |
| moode | spr: zie schèlle. |
| moonkele | ww-mopperen, binnensmonds, onverstaanbaar. |
| moor | zn – waterketel, hing boven het open vuur en werd zwart. Weij.: oorspr. bewoner van Mauritanïe. Ned.: moor: zwarte man. |
| mooraarem | bw- straatarm, Oud. |
| moore | ww-steken, van een koe met de horens. Oud. |
| mooriaon | persoon, zwart. spr: Zwoo zwart as ne mooriaon ziên. Vies en vuil zijn, b.v. na het spelen. |
| moorjas | zn – zwarte jas, Oud. |
| moos | zn – bijkeuken, keuken. Weij.: oorspronkelijke betekenis vinden we terug in “smosse”, mist. |
| Eng.: moist, vochtig, modderig. |
| moozegat | spr: Bij zullie gaoget dur ’t moozegat naor buite. Die mensen hebben geld genoeg. |
| zn – afvoergat, gat in de muur, waardoor het afvalwater naar buiten stroomt. zie: moos. |
| moozegoot | zn – afvoergoot, gootje langs het huis, waardoor het afvalwater wegstroomt naar een putje of mestvaalt. zie: moos. |
| mot | zn – verplichting, ‘T is ginne mot. |
| moteur | zn – motor, Oud. |
| motte | spr: Motte n’is dwang, uile n’is kleinkiendergezang. Kinderen dwingen, geeft problemen. |
| mud | zn – inhoudsmaat, b.v. haver 50 kg., rogge 70 kg., tarwe 75 kg., erwten 80 kg. Een mud is 8 lwoope. |
| muffe | ww-bluffen, Oud. |
| mui | zn – tante, tante Kee, of oud-tante Kee. Keemui. Oud. |
| muisoond | zn – wezel. |
| muize | ww- knabbelen, met de voortanden knabbelend, proevend eten. |
| mul | zn – afval, vuil. |
| mulder | zn – meikever, met lichtgekleurde vleugels, alsof er meel op zit. Melolontha melolontha. zie: paoterke, zie: kappesijnerke, zie: meulenèèr. |
| muntel | zn – halster, voor een koe, van twee latjes met een touw om de snuit, wanneer ze geleid wordt. |
| muntig | bw – onbevrucht, als de kunstmatige inseminatie geen uitwerking heeft zegt men: “T ee nie gepakt, ’t is ’n leeggevalle koei” |
| murf | bw- vermurwd, vermolmd. Ety.: molm: fijne aarde. |
| murm | bw- vermolmd, |
| mürremereere | ww-klagen, mopperen. |
| musse | spr: D’r zitte veul musse n’op ’t dak. Er zijn kinderen in de buurt, die het niet mogen horen. Door volwassenen onder elkaar gezegd. |
| musterd | zn – takkenbos, of opgestapelde takkenbossen. Middned.: mutsaert. |
| spr: ‘K zèn ginne musterd! Ik heb ook gevoel, ik ben niet van beton! |
| musterdschèlleft | zn – mijt, van takkenbossen. |
| muts | spr:Iemand streng berispen. Oud. spr: De kwaoie muts opèmme. |
| Met het verkeerde been uit bed gestapt zijn. Oud. |
| spr: ‘K èmmer al wa van onder m’n mutske gestreeke. Ik heb er al wat van uitgestaan. Oud. |
| muuk | zn – hoop, geld of spullen. |
| zn – voorraadje, appels of peren om te laten rijpen, b.v. in het hooi, tussen het textiel of op de open zolder. |
| muuke | ww-rijpen. |
| ww-sparen. |
| muuzeiker | zn – mier. |
| mwooi | spr: Da blèf nie mwooi staon. Een grapje is leuk, maar het heeft nu lang genoeg geduurd. |
| mwooike | zn – aardigheidje, prentje, als beloning aan kinderen gegeven. |
| mwoole | ww -woelen. |
